Chełm, pw. Narodzenia NMP
Strona WWW: http://bazylika.net/
| Wezwanie: | Narodzenia NMP |
| Liczba wiernych: | 13728 |
| Erygowana: | 1931 rok |
| Odpust: | Narodzenia NMP - 8.09 |
| Msze święte: | niedziele: 7, 8, 9:30, 11, 12:30, 16, 18 święta nie respektowane przez wł. cywilne i nieobowiązujące: 7, 8, 9, 10, 16, 18 dni powszednie: 7, 8, 18 |
| Kancelaria: | czynna w dni powszednie 9 - 11, 16 - 17:30 |
| Adres: | ul. Lubelska 2 22-100 Chełm |
| Telefon: | 82 565 24 75 |
| Księża : | Bownik Kazimierz Walenty Kwiatosz Marek Józef Sternik Andrzej Zarzeczny Zbigniew Piotr Gołofit Paweł Myśliwiecki Michał Paweł Barański Mirosław Mazurek Karol Wojciech |
| Historia parafii: | W I poł. XIII w. na Górze Chełmskiej książę Daniel Romanowicz wybudował drewnianą cerkiew prawosławną (po pożarze ok. 1255 r. powstała murowana), do końca XVI w. była ona katedrą grekokatolicką. W I poł. XVII w. osadzono tu bazylianów. Klasztor dla nich wybudowano w l. 1640-49. Na pocz. XVIII w. zbudowano pałac biskupi. Budynek w 1836 r. odnawiany, później powiększony istnieje do dziś. Po 1920 r. przystosowany na klasztor Jezuitów, potem plebanii. Działało tu również grekokatolickie seminarium duchowne. Dnia 22.10.1931 r. bp Marian Fulman erygował parafię. Uposażono ją w 4 h. ziemi pobazyliańskiej. Wielkie zasługi w organizowaniu nowej parafii i rozwoju kultu maryjnego położył ks. Julian Jakubiak. W czasie II wojny światowej kościół i zabudowania zajęli prawosławni. Parafia funkcjonowała przy kościele Rozesłania Apostołów. W sierpniu 1944 r. katolicy powrócili do dawnej świątyni. W rozwoju życia duszpasterskiego ponownie zajął kult obrazu MB Chełmskiej. Główne uroczystości odbywają się corocznie 8.09. Już przed II wojną światową zorganizowano przy parafii ochronkę dla dzieci. Po wojnie, staraniem ks. M. Mrozka i SS. Służebniczek Dębickich, powstał sierociniec. Podobnie zorganizowano przedszkole. Opiekę nad tymi instytucjami przejął Caritas. Później powstał tu Państwowy Dom Dziecka. Przy par. od 1947 r. działa biblioteka licząca ponad 4000 tomów. Przed II wojną na terenie par. było: ok. 850 prawosławnych, 250 protestantów, 55 narodowców i 4100 osób wyznania mojżeszowego. Pozostało obecnie kilkanaście rodzin prawosławnych i in. wyznań. Archiwum par. przechowuje księgi metrykalne od 1931 r., kronikę, wizytacje i in. Są tu także dokumenty z okresu działalności Jezuitów. W Sanktuarium MB Chełmskiej znajduje się łaskami słynący obraz MB Chełmskiej, od wieków otaczany przez wiernych: prawosławnych, unitów i łacinników szczególnym kultem. Oryginał tej bizantyjskiej ikony pochodził prawdopodobnie z X w. Malowany na płótnie na cyprysowej desce. Jak głosi legenda, miał być przywieziony w 988 r. z Bizancjum do Kijowa przez cesarzównę Annę, żonę Włodzimierza I. Książę miał go rzekomo przenieść w 1001 r. do zbudowanej przez siebie cerkwi na górze chełmskiej. Bardziej prawdopodobny wydaje się być przekaz kronikarski mówiący, że ikonę przywiozła z Kijowa do Chełma w poł. XIII w. siostra księcia Daniela Romanowicza – Teodora. Z obrazem związana jest legenda. W l. 1240-1241 r. Ziemię Chełmską najechali Tatarzy. Obrońcy nie mogąc odeprzeć nieprzyjaciela, zwrócili się do Bogarodzicy, zanieśli Jej ikonę na mur miejski i postawili naprzeciw wojsk tatarskich. Góra zdała się Tatarom wysoką nie do zdobycia. Ogarnął ich strach i odstąpili od natarcia. Jeden z kolejnych ataków Tatarów na Chełm w 1261 r. przyniósł miastu wielkie zniszczenia. Na lewym ramieniu Bogarodzicy na ikonie pojawiła się zadana szablą rana, a na prawej ręce znak od strzały. Tradycja mówi, że świętokradcy, którzy tego dokonali, oślepli, a twarze ich zostały na zawsze wykręcone grymasem. Przez wiele lat ikona znajdowała się pod ruinami miasta, zanim została odnaleziona i ponownie umieszczona w cerkwi. Po wprowadzeniu w 1596 r. obrządku greckokatolickiego obraz znalazł się pod opieką unitów. W XVII w., za staraniem Jakuba Suszy, późniejszego biskupa unickiego, Jan Kazimierz sprowadził obraz do Warszawy. Potem towarzyszył on królowi w jego wyprawach wojennych. Jan Kazimierz zabrał obraz na kampanię berestecką. Obraz w cudowny sposób przyczynił się do zwycięstwa Polaków pod Beresteczkiem. Zostało to upamiętnione w scenie przedstawionej na antepedium, które stanowi votum bazylianów za zwycięstwo nad Kozakami. W księdze ,,Phoenix’’ bp. Suszy, zanotowano 698 łask i cudów. W czasie Insurekcji 1794 r., Tadeusz Kościuszko przybył na Górę, aby publicznie podziękować Matce Bożej za zwycięstwo pod Racławicami. Kustosz Sanktuarium pobłogosławił naczelnika i przekazał do jego dyspozycji kosztowności klasztoru. W 1765 r. odbyła się uroczysta koronacja obrazu, uwidoczniona na jedynej historycznej panoramie Chełma, autorstwa Teodora Rakowieckiego, zamieszczonej w dziele „Phoenix” Jakuba Suszy, poświęconym obrazowi chełmskiej Bogurodzicy. Po kasacie unii obraz znalazł się w rękach prawosławnych. W 1915 r. duchowni, ewakuując się wraz z cofającym się frontem I wojny światowej na wschód wywieźli ze sobą chełmską świętość w głąb Rosji. W l. 1920—1931 kościół NMP znajdował się w rękach jezuitów. W 1931 r. powstała parafia Narodzenia NMP. Przeprowadzono remont kościoła, przywracając mu wygląd z 1874 r. W nastawie ołtarza umieszczono kopię MB Chełmskiej znalezioną na strychu kościelnym. Tę kopię wymieniono w 1938 r. na inną, wykonaną przez Władysława Ukleję (w tym samym roku), która znajduje się w ołtarzu do chwili obecnej, wierni przypisują jej cudowną moc i otaczają czcią. Na dawne miejsce wróciło srebrne antepedium upamiętniające zwycięstwo pod Beresteczkiem — przywiózł je tutaj 4.09.1923 r. prezydent Stanisław Wojciechowski. Odpust na cześć MB Chełmskiej 8 września zwano „świętem Ziemi Chełmskiej”. W l. 1932—1939 msze odpustowe transmitowało polskie radio. Chełm stał się najważniejszym ośrodkiem kultu maryjnego na terenie diecezji lubelskiej. 8.09.1934 r. zorganizowano tu diecezjalny Kongres Eucharystyczny. W sumach odpustowych z ramienia władz miejskich brał udział starosta miejski, przychodziła licznie młodzież szkolna, wojsko, organizacje zawodowe, religijne i społeczne. Po wybuchu II wojny światowej Chełm zajęły wojska niemieckie. Dnia 16.11.1939 r. reaktywowano biskupstwo prawosławne, a 19.05.1940 r. generał gubernator Hans Frank przydzielił katedrę prawosławnym Ukraińcom. Na wejściowej bramie umieszczono napis: „Psom, Żydom i Polakom wstęp wzbroniony". 3.09.1943 r. sprowadzano do Chełma rzekomy oryginał MB Chełmskiej. Początkowo umieszczono ją w pałacu biskupim, a następnie w cerkwi św. Andrzeja Ap. (obecnie kościół reformatów). 27.09.1944 r. PKWN przekazał katedrę katolikom. W nastawie ołtarza głównego ustawiono replikę obrazu MB Chełmskiej, malowaną przez Władysława Ukleję. |
| Kościół: | |
| Miejscowości: | Chełm, |
POWRÓT
