Chełm, pw. Rozesłania Świętych Apostołów
Strona WWW: http://rozeslanie.pl
| Wezwanie: | Rozesłania Świętych Apostołów |
| Liczba wiernych: | 8090 |
| Erygowana: | 1217 rok |
| Odpust: | Rozesłania Apostołów - III niedziela lipca MB Łaskawej - III niedziela maja |
| Msze święte: | w niedziele i uroczyste święta: 7.00, 8.30, 10.00, 11.30, 12.30, 18.00 w święta kościelne : 7.00, 8.30, 10.00, 16.00, 18.00 w dni powszednie: 7.00, 8.00, 18.00 |
| Kancelaria: | czynna w dni powszednie 9-10 i 16-18 |
| Adres: | ul. Lubelska 55 22-100 Chełm |
| Telefon: | 82 565 56 40 |
| Księża : | Lewicki Jacek Adam Piłat Józef Jan Sawicki Marek Stanisław Andruszak Andrzej Tomasz |
| Historia parafii: | Początki parafii są dość trudne do ścisłego opracowania. Zapewne powstała ona wcześniej niż dotyczące jej najstarsze wzmianki źródłowe. Jej rozwój wiąże się z datą 1417 r. (przyjmuje się ją za powtórną erekcję), fundacją Władysława Jagiełły i rozpoczęciem rządów biskupich w diecezji chełmskiej przez Jana Biskupca. W fazie powstawania i w pierwszym okresie istnienia parafii posiadała ona duże terytorium. Dzisiaj na tym terenie znajduje się kilka jednostek administracji kościelnej (min. Kamień, Podgórze, Depułtycze, Okszów). Parafia Rozesłania Apostołów posiadała bogate uposażenie. Dobra we wsi Sawin, początkowo będące własnością kapituły chełmskiej z biegiem lat weszły w skład uposażenia parafii. Później doszły do tego folwarki Krzywice i Zawadówka. W latach 1667-1864 duszpasterstwo parafii prowadzili pijarzy. Do 1490 r. kościół parafialny był równocześnie katedralnym. Istniała przy nim kapituła. Stolicę biskupstwa z kapitułą przeniesiono następnie do Krasnegostawu. W pracy duszpasterskiej wielką pomocą służyły bractwa, min. w XVII w. istniało Bractwo Serca Jezusowego i MB Łaskawej. Istniał też trzeci zakon założony przez Reformatów. W czasie działalności Pijarów szczególnie rozwinął się kult MB Łaskawej (obok istniejącego kultu św. Antoniego i św. Kazimierza). Od poł. XV w. istniał przy kościele Świętego Ducha szpital dla ubogich, który prowadzili Dominikanie. Po opuszczeniu Chełma przez ten zakon (XVI w.) opiekę nad szpitalem sprawowali księża diecezjalni - do 1667 r., następnie Pijarzy - do 1864 r. Od 1864 r. troskę o chorych na nowo podjęli księża diecezjalni. W 1882 r. szpital został odebrany parafii i opiekę nad nim miał rząd. Pierwotnie kościół Świętego Ducha był drewniany, natomiast murowana świątynia została wystawiona w latach 1742-49. W 1830 r. zamieniono ją na stajnię wojskową, a w późniejszym czasie wydzierżawiono na kuźnię. W latach 1867-75 był to kościół unicki, a od 1878 do 1924 r. - cerkiew prawosławna. Opuszczony i walący się kościół Świętego Ducha rozebrano w 1934 r. W XV w. przy kościele istniała szkoła katedralna, funkcjonująca w następnym stuleciu już jako parafialna. Zasługi dla szkolnictwa położyli sprowadzeni do Chełma Pijarzy. Pierwszy budynek drewniany, przeznaczony na ich kolegium, wzniesiono dzięki fundacji bp. Mikołaja Świrskiego w latach 1668-72 (obok dzisiejszego kościoła Reformatów). Gmach murowany wystawiono przed rokiem 1714, natomiast po 1720 rozpoczęto jego przebudowę wg planu D. A. Bellotiego. W latach 1838-65 nastąpiła gruntowna jego restauracja. Od 1865 r. gmach zajęło gimnazjum rosyjskie, później zamieniono go na plebanię, a po 1966 r. część zabudowań przeznaczono na muzeum. W 1997 r. przeprowadzono częściowy remont budynku. Wielkie znaczenie posiadała biblioteka pijarska - w momencie kasaty klasztoru w 1864 r. liczyła ok. 2230 książek. Obok Pijarów na terenie parafii działali Dominikanie. Ich klasztor powstał tu w poł. XIV w. spalony w 1578 r., na fundamentach kościoła wybudowano bożnicę istniejącą do dzisiaj. W XVI w. Dominikanie opuścili Chełm. Od 1737 r. z przerwami, działają tu również Reformaci. Z zakonów żeńskich min. pracowały jeszcze po II wojnie światowej Felicjanki - prowadziły sierociniec przy ul. Lwowskiej od 1919 r. Natomiast Służebniczki dębickie pracowały od 1940 r. do lat 90-tych w Domu Opieki. W okresie międzywojennym posługiwały one w szpitalach i w przedszkolu. Na terenie Chełma i w okolicy mieszkała znaczna liczba grekokatolików. Od 1875 r. Ziemia Chełmska była świadkiem ich prześladowania. Na przełomie XIX/XX w. zamieszkiwali tu także protestanci (posiadali kościół w Kamieniu, a w latach 1916-20 ich zborem był też obecny kościół Reformatów). Ze sporej liczby cerkwi prawosławnych do dnia dzisiejszego pozostała tylko jedna. Dekanat chełmski został utworzony jeszcze w czasach istnienia diecezji chełmskiej - 1604 r., natomiast w 1957 r. podzielono go na 2, wschodni i zachodni. Dziekan nie zawsze rezydował w Chełmie. W latach 1665-1865 siedzibą jego były następujące parafie: Kumów, Czułczyce, Sawin. Archiwum parafii zawiera min. akta chrztów z XVII w., akta małżeńskie i zgonów od pocz. XVIII w., niewielką ilość dokumentów dotyczących Pijarów; brak natomiast starych kronik i wizytacji. Do 1919 r. proboszczem był ks. Wincenty Hartman, późniejszy infułat i dziekan w Zamościu. W okresie międzywojennym posługiwał ks. Wacław Kosior, aresztowany przez Niemców w 1939 r., stracony w nieznanych okolicznościach. W czasie wojny ks. prob. Stanisław Niedźwiński, dzięki znajomości j. niemieckiego uratował wielu ludzi od śmierci. W latach powojennych duszpasterzował ks. Wacław Staniszewski, więzień obozu w Dachau, świetny mówca i wielki patriota. Głosił płomienne kazania i tym naraził się ówczesnym władzom. Musiał opuścić Chełm w 1955 r. Po nim, na krótko proboszczem został ks. Zygfryt Berezecki, wybitny duszpasterz dzieci i młodzieży, gorliwy czciciel M. Bożej, kandydat na ołtarze. Kolejnym proboszczem został ks. Marian Peryt, który przez 10 lat pracował w trudnych czasach komunizmu. Nowe inicjatywy, pomysły i plany pojawiły się wraz z przyjściem do parafii ks. Józefa Tatarczaka (1967). On potrafił zmobilizować wiernych do wielkiej ofiarności. Dzięki temu, w latach 1970-1974 zostało odnowione wnętrze kościoła wraz z polichromią. To dzieło kontynuował kolejny proboszcz ks. Bolesław Uszczuk, który skupił się na pracach zewnętrznych kościoła, łącznie z remontem dachu. On także miał duży udział w tworzeniu nowych parafii na terenie Chełma. Podobne zasługi należy przypisać ks. Józefowi Piłatowi, który jako proboszcz i dziekan dostosował strukturę i ilość parafii w Chełmie i dekanacie do obecnej sytuacji i potrzeb. Ponadto ks. J. Piłat wraz z parafianami pięknie odnowił całe prezbiterium, wykonał złocenie ołtarzy, dokonał wymiany posadzki w kościele. Przeprowadził remonty w budynkach parafialnych. Następnie proboszcz ks. Jacek Lewicki, dzięki pozyskanym środkom z różnych projektów oraz hojności parafian, starał się kontynuować prace i remonty konserwatorskie zarówno w kościele (zewnętrzna elewacja), na plebanii, jak i na cmentarzu parafialnym. Istotą każdej parafii nie są prace budowlane czy konserwatorskie, ale prowadzenie wiernych do zbawienia, rozwój wiary i duszpasterstwo. We wspólnocie parafialnej działają liczne grupy. Wśród nich Bractwo Drzewa Krzyża Świętego (parafia posiada relikwie) oraz Kółka Różańcowe. Bardzo prężnie działa Domowy Kościół a także Krąg biblijny. Wiele osób przechodzi formację w Ruchu Rodzin Nazaretańskich oraz w Legionie Maryi. Uzdolnieni wokalnie parafianie zasilają szeregi chóru, który uświetnia uroczystości kościelne. W ślady dorosłych idzie również schola dziecięca, która dynamicznie się rozwija. Nie można zapomnieć o Służbie Liturgicznej Ołtarza, nadzwyczajnych szafarzach, harcerzach oraz zespole Caritas, który z zaangażowaniem niesie pomoc potrzebującym. Na modlitwie i formacji duchowej skupiają się członkowie Wieczernika Maryjnego. Przy parafii działają także grupy wsparcia dla osób z chorobą nowotworową oraz dla osób w żałobie. |
| Kościół: | |
| Miejscowości: | Chełm, Pokrówka, Zawadówka w., |
POWRÓT
