Parafia

Chełm, pw. Rozesłania Apostołów

Strona WWW: http://rozeslanie.pl
Wezwanie:Rozesłania Apostołów
Liczba wiernych:8468
Erygowana:1217 rok
Odpust:Rozesłania Apostołów - III niedziela lipca
MB Łaskawej - III niedziela maja
Msze święte:w niedziele i uroczyste święta: 7.00, 8.30, 10.00, 11.30, 12.30, 18.00
w święta kościelne : 7.00, 8.30, 10.00, 16.00, 18.00
w dni powszednie: 7.00, 8.00, 18.00
Kancelaria:czynna w dni powszednie 9-10 i 16-18
Adres:ul. Lubelska 55
22-100 Chełm
Telefon:82 565 56 40
Księża :Piłat Józef Jan
Domiński Józef
Komorowski Adrian
Kanak Piotr
Historia parafii:Początki parafii są dość trudne do ścisłego opracowanioa. Zapewne powstała ona wcześniej niż dotyczące jej najstarsze wzmianki źródłowe. Jej rozwój wiąże się z datą 1417 r. ( przyjmuje się ją za powtórną erekcję ), fundacją Władysława Jagiełły i rozpoczęciem rządów biskupich w diec. chełmskiej przez Jana Biskupca. W fazie powstawania i w pierwszym okresie istnienia parafii posiadała ona duże terytorium. Dzisiaj na tym terenie znajduje się kilka jednostek administracji kościelnej ( m. in.: parafia Kamień, Podgórze, Depułtycze, Okszów )
Parafia Rozesłania Apostołów posiadała bogate uposażenie. Dobra we wsi Sawin, początkowo będące własnością kapituły chełmskiej z biegiem lat weszły w skład uposażenia parafii. Później doszły do tego folwarki Krzywice i Zawadówka. W latach 1667-1864 duszpastetrstwo parafii prowadzili pijarzy. Do 1490 r. kościół par. był równocześnie katedralnym. Istniała przy nim kapituła . Stolicę biskupstwa z kapitułą przeniesiono nastepnie do Krasnegostawu.
W pracy duszpasterskiej wielką pomocą służyły bractwa. M.in. w XVII w. istniało Bractwo Serca Jezusowego i MB Łaskawej. Istniał też trzeci zakon założony przez Reformatów. W czasie działalności Pijarów szczególnie rozwinął się kult MB Łaskawej ( obok istniejącego kultu św. Antoniego i św. Kazimierza ). Od poł. XV w. istniał przy kościele Św. Ducha szpital dla ubogich, który prowadzili Dominikanie. Po opuszczeniu Chełma przez ten zakon ( XVI w. ) opiekę nad szpitalem sprawowali księża diecezjalni - do 1667 r., następnie Pijarzy - do 1864 r. Od 1864 r. troskę o chorych na nowo podjęli księża diecezjalni. W 1882 r. szpital został odebrany parafii i opiekę nad nim miał mieć rząd.
Pierwotnie kościół Św. Ducha był drewniany, natomiast murowana świątynia została wystawiona w latach 1742-49. W 1830 r. zamieniono ją na stajnię wojskową, a w późniejszym czasie wydzierżawiono na kuźnię. W latach 1867-75 był to kościół unicki, a od 1878-1924 r. - cerkiew prawosławna. Opuszczony i walący się kościół Św. Ducha rozebrano w 1934 r.
W XV w. przy kościele istniała szkoła katedralna, funkcjonująca w następnym stuleciu już jako parafialna. Zasługi dla szkolnictwa położyli sprowadzeni do Chełma Pijarzy. Pierwszy budynek drewniany, przeznaczony na ich kolegium, wzniesiono dzięki fundacji bpa Mikołaja Świrskiego w latach 1668-72 ( obok dzisiejszego kościoła Reformatów ). Gmach murowany wystawiono przed 1714 r., natomiast po 1720 ropoczęto jego przebudowę wg planu D. A. Bellotiego. W latach 1838-65 nastąpiła gruntowna jego reatauracja. Od 1865 r. gmach zajęło gimnazjum rosyjskie, później zamieniono go na plebanię, a po 1966 r. część zbudowań przeznaczono na muzeum. W 1997 r. przeprowadzono częściowy remont budynku. Wielkie znaczenie posiadała biblioteka pijarska - w momencie kasaty klasztoru w 1864 r. liczyła ok. 2230 książek.
Obok Pijarów na terenie parafii działali Dominikanie. Ich klasztor powstał tu w poł. XIV w. spalony w 1578 r., na fundamentach k-ła wybudowano bożnicę istniejącą do dzisiaj. W XVI w. Dominikanie opuścili Chełlm. Od 1737 r. z przerwami, działają tu również Reformaci. Z zakonów żeńskich m. in. pracowały jeszcze po II wojnie światowej Felicjanki - prowadziły sierociniec przy ul. Lwowskiej od 1919 r. Natomiast Służebniczki dębickie pracowały od 1940 r. do lat 90-tych w Domu Opieki. W okresie międzywojennym posługiwały one w szpitalach i w przedszkolu.
Na terenie Chełma i w okolicy mieszkała znaczna liczba grekokatolików. Od 1875 r. Ziemia Chełmska była świadkiem ich prześladowania. Na przełomie XIX/XX w. zamieszkiwali tu także protestanci ( posiadali kościół w Kamieniu, a w latach 1916-20 ich zborem był też obecny kościół Reformatów ). Ze sporej liczby cerkwi prawosławnych do dnia dzisiejszego pozostała tylko jedna.
Dekanat chełmski został utworzony jeszcze w czasach istnienia diecezji chełmskiej - 1604 r., natomiast w 1957 r. podzielono go na 2: chełmski wschodni i zachodni. Dziekan nie zawsze rezydował w Chełmie. W latach 1665-1865 siedzibą jego były następujące parafie: Kumów, Czułczyce, Sawin.
Archiwum parafii zawiera m. in. akta chrztów z XVII w., akta małżeńskie i zgonów od pocz. XVIII w., niewielką ilość dokumentów dotyczących Pijarów; brak natomiast starych kronik i wizytacji.
Kościół:
Miejscowości:Chełm, Pokrówka, Zawadówka w.,


POWRÓT
Print Friendly, PDF & Email