Cyfrowe archiwum pamięci. Jak system SeAK chroni lokalną historię i dziedzictwo naszych małych ojczyzn
Cmentarze to miejsca wyjątkowe. Przechadzając się ich alejkami, mijamy nie tylko miejsca spoczynku naszych najbliższych, ale poruszamy się pośród otwartej księgi historii lokalnej społeczności. Każdy nagrobek, rzeźba czy skromna tablica epitafijna kryje w sobie opowieść o ludziach, którzy przed laty budowali nasze miejscowości, tworzyli kulturę, walczyli o niepodległość i kształtowali tożsamość regionu.
Niestety, czas bywa nieubłagany. Pod wpływem deszczu, mrozu i upływu lat zabytkowe kamienie kruszeją, a wykute na nich napisy nieuchronnie zacierają się i znikają. Jak skutecznie zatrzymać ten proces i ocalić bezcenną pamięć dla przyszłych pokoleń? Odpowiedzią jest nowoczesna technologia w służbie tradycji — System E-Administracji Kościelnej (SeAK) wraz z platformą cmentarz.app.
Więcej niż wyszukiwarka grobów
Choć cmentarz.app kojarzy się przede wszystkim z praktycznym narzędziem ułatwiającym odnalezienie konkretnej kwatery, w rzeczywistości projekt ten pełni znacznie głębszą rolę. To jedno z największych w regionie cyfrowych archiwów pamięci, które trwale chroni dziedzictwo historyczne i genealogiczne Archidiecezji Lubelskiej.
Każdy cmentarz włączony do systemu przechodzi szczegółowy proces inwentaryzacji. Prace nie ograniczają się do zwykłego spisania nazwisk — łączą one zaawansowane technologie z tradycyjną pracą archiwalną:
- Naloty fotogrametryczne z użyciem dronów: pozwalają na stworzenie niezwykle precyzyjnych ortofotomap w rozdzielczości centymetrowej.
- Dokumentacja fotograficzna nagrobków: każdy grób zostaje utrwalony na fotografii cyfrowej, co pozwala zachować wygląd epitafiów i stan zachowania nagrobka na dany moment.
- Odczytywanie napisów z natury i integracja z księgami: zespół inwentaryzacyjny skrupulatnie odczytuje nawet trudno czytelne inskrypcje, a następnie weryfikuje je z archiwalnymi księgami parafialnymi.
Dzięki temu połączeniu dane o zmarłych nie przepadną, nawet jeśli fizyczny nagrobek z biegiem dekad ulegnie całkowitemu zniszczeniu.
Ocalić od zapomnienia: Bezcenny zasób dla rodzin i badaczy
Skala zrealizowanych do tej pory prac jest ogromna. W bazie systemu SeAK znajduje się już 104 z 115 planowanych cmentarzy, co oznacza, że zdigitalizowano ponad 90% nekropolii w regionie. Zabezpieczono i udostępniono w formie cyfrowej dokładne dane dotyczące ponad 190 tysięcy grobów.
To bezcenna skarbnica wiedzy. Dla historyków i pasjonatów dziejów lokalnych portal cmentarz.app staje się podstawowym źródłem do badania demografii historycznej, struktury społecznej dawnych wsi i miasteczek czy śledzenia losów uczestników kluczowych wydarzeń historycznych.
Z kolei dla rodzin rozsianych po Polsce i całym świecie to często jedyna szansa na odnalezienie śladów po przodkach. Dzięki cyfrowej mapie i dokumentacji zdjęciowej potomkowie mogą z dowolnego miejsca na ziemi poznać historię swoich korzeni, zobaczyć miejsce spoczynku pradziadków i zaplanować bezpośrednią wizytę na cmentarzu z wykorzystaniem nawigacji GPS.
Dostępność cyfrowa w służbie pamięci
Ochrona dziedzictwa to także dbanie o to, by było ono dostępne dla każdego bez barier. Portal cmentarz.app został zaprojektowany z uwzględnieniem cyfrowych standardów dostępności (WCAG 2.1).
Oznacza to, że osoby starsze, niedowidzące lub mające trudności z poruszaniem się mogą w prosty i czytelny sposób przeglądać zasoby archiwum na ekranie komputera lub smartfona. Dla osób, które z racji wieku lub zdrowia nie są już w stanie fizycznie nawiedzić oddalonych cmentarzy, możliwość zobaczenia odnowionego wpisu i zdjęcia nagrobka bliskiej osoby ma ogromne znaczenie emocjonalne.
Odkryj historię swojej małej ojczyzny
Kościół od wieków był stróżem pamięci o minionych pokoleniach. Dziś, dzięki połączeniu misji duszpasterskiej z nowoczesnymi technologiami, ochrona tej pamięci wkracza w zupełnie nowy etap. Każde wyszukanie w systemie, każda odnaleziona tablica i odczytana inskrypcja to mały krok w stronę zachowania tożsamości naszego regionu.
Zachęcamy do odwiedzenia portalu, poszukiwania historii własnej rodziny oraz odkrywania na nowo lokalnych dziejów:
• Wyszukiwarka grobów i cyfrowe mapy: https://cmentarz.app/
• Portal e-administracji parafialnej: https://kosciol.app/
Projekt “Zwiększenie skali digitalizacji zasobów cmentarzy na terenie Archidiecezji Lubelskiej oraz poprawa interoperacyjności i bezpieczeństwa systemu SeAK” jest finansowany w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021-2027 (Działanie 2.1 Cyfrowe Lubelskie)
